Izdavaštvo

Knjige „Mi smo preživeli“
Svedočenje o Holokaustu na tlu bivše Jugoslavije

Od 2001. godine, kada je štampana prva knjiga edicije “Mi smo preživeli”, na srpskohrvatskom jeziku, u izdanju Jevrejskog istorijskog muzeja i Saveza jevrejskih opština Jugoslavije (sada Srbije), izašle su još tri, a peta je u pripremi. Prve dve su odštampane i na engleskom jeziku. One sadrže pojedinačna svedočenja Jevreja sa prostora bivše Jugoslavije koji su preživeli Holokaust.

Pre Drugog svetskog rata, na teritoriji tadašnje Jugoslavije živelo je 82.242 Jevreja. U njemu je ubijeno oko 67.500 ili preko 80% tadašnje jevrejske populacije (oko 24.000 u nemačkim koncentracionim logorima izvan Jugoslavije, oko 39.000 u koncentracionim logorima na teritorijama okupirane Jugoslavije, oko 1.300 kao učesnici pokreta otpora-partizani, a oko 3.000 po raznim zatvorima, kao taoci i od pojedinačnog terora). Oko 2.500 Jevreja je preživelo skrivajući se ili uz pomoć lokalnog stanovništva.

Nigde Jevreji nisu u tolikom broju aktivno učestvovali u borbenim jedinicama protiv nacizma kao u Jugoslaviji. U narodnooslobodilačkom pokretu je bilo 2.993 borca, a još 1.579 Jevreja je aktivno podržavalo pokret otpora. Od svih naroda koji su tada živeli u Jugoslaviji, u odnosu na ukupnu populaciju, Jevreji su imali najveći procenat učesnika u pokretu otpora. Deset učesnika pokreta otpora je proglašeno narodnim herojima, a 149 su borci od 1941. godine,  nosioci Partizanske spomenice.

Svedočenja u ovim knjigama su iskustva iz koncentracionih, zarobljeničkih i drugih logora, sa prinudnog rada, internacije, iz partizanskog pokreta otpora, dok ostala slikovito prikazuju različite načine preživljavanja u tim mračnim vremenima. Ona ukazuju na izuzetnu hrabrost, izdržljivost, pa i snalažljivost jevrejskih žena, muškaraca i dece u borbi da prežive. Opisana je i pomoć hrabrih, humanih ljudi, nejevreja, od kojih je do sada, sa teritorije bivše Jugoslavije, 281 proglašen za „Pravednika među narodima”. Mada su stradanja jevrejskog naroda na tom području dobro dokumentovana, građani zemalja pređašnje Jugoslavije i drugi slabo su obavešteni o tome.

Svedočenja u ovim knjigama napisana su dokumentovano, precizno, ali na jednostavan i topao način. Redakcija se strogo držala autentičnosti jezika i svedočenja. Priložen je veći broj originalnih fotografija i kopija dokumenata. Knjige “Mi smo preživeli” mogu da se koriste u naučno-istrazivačke svrhe, ali i kao zanimljivo štivo za brojne čitaoce, posebno mlade koji će u njima ne samo saznati o užasima genocida nego i primiti snažnu poruku da se oni ne smeju ponoviti nijednom narodu.

Obaveštavamo zainteresovane da se knjige edicije Mi smo preživeli … Jevreji o Holokaustu, Beograd 2001 – 2009, mogu nabaviti u Jevrejskom istorijskom muzeju. E-adresa Muzeja: muzej@eunet.rs