JEVREJSKA OPŠTINA KIKINDA

KONTAKT: jokikinda@gmail.com

Istorijat  | Jevrejska opština danas  | Problemi  | Šta želimo? 

Purim u Kikindi

[22.03.2010]
Purim je i ove godine u Kikindi, izveštava Jasna Grbić, proslavljen u veseloj atmosferi, uz prigodnu jevrejsku muziku i trpezu sa obaveznim kolačima sa makom.

Predsednik JO Kikinda Stojan Knežević iskoristio je priliku da prisutne pozove da i dalje učestvuju u radu Opštine i neguju običaje i tradiciju jevrejskog naroda, a članica Ana Grbić pročitala im je odlomak iz „Knjige o Ester.

Najmlađi članovi dobili su paketiće sa slatkišima što je izmamilo osmehe ne samo njima.

Istorijat

Jevreji su započeli naseljavanje na području Kikinde oko 1800. godine. I pored toga što je postojala zabrana naseljavanja stanovništva drugog etničkog porekla – postoje pisani tragovi („Nedeljni glasnik“, broj 5/1931) koji kažu da je Jevrejska crkvena opština osnovana 1800. godine.

Prema popisu iz 1824. godine, Kikinda ima 12.344 stanovnika od kojih je 198 Jevreja. Godine 1921. u popisu kao Jevrejin se izjasnio 551 stanovnik Kikinde. Evidentno je da na području Kikinde Jevreji nisu nikad bili brojno dominantna populacija (bilo ih je 1,5 – 2 posto) ali su imali vrlo značajan udeo u društvenom i ekonomskom razvoju grada. Jevreji su bili trgovci, apotekari, lekari….

Deset dana nakon okupacije, 1941. godine,  svi kikindski Jevreji koji su se našli u gradu (299 žena, dece i muškaraca) popisani su, zajedno sa svojom pokretnom i nepokretnom imovinom. Sve im je oduzeto, a četiri meseca kasnije su deportovani, prvo u prihvatni logor u Novom Bečeju, a kasnije u logore na Banjici i Sajmištu. Iz logora su puštene samo Jevrejke udate za hrišćane. Kraj drugog svetskog rata je dočekalo samo 16 Jevrejki i dece, ostali su žrtve Holokausta.

Sinagoga u Kikindi izgrađena je 1880. godine. Nalazila se u Dositejevoj ulici, u samom centru. Nakon Holokausta, Sinagoga je postojala do pedesetih godina prošlog veka, a onda je prodata, da bi na kraju bila i srušena.

Lokalne vlasti su 1998. sa zakašnjenjem od 50 godina, postavile spomen ploču kao sećanje na stradale sugrađane Jevreje.

Jevreji u Kikindi imaju groblje koje je fizički odvojeno i obeleženo, a postoji više od 200 godina.

Jevrejska opština danas

Jevrejska opština Kikinda je obnovljena 15. juna 2003. godine, kada je održana izborna skupština na kojoj je za predsednika izabran Zdenko Levi. Opština je okupila dvadesetak članova i otpočela je rad nizom aktivnosti. SO Kikinda obnovila je i preuzele održavanje Jevrejskog groblja – danas ono izgleda kao mesto koje se može pokazati. Od 2004. godine su organizovani i Dani jevrejske kulture kao manifestacija koju je podržavala lokalna samouprava. Nakon gubitka  početnog entuzijazma, predsednik Levi je prepustio svoju funkciju i 28. avgusta 2008. godine je održana izborna skupština na kojoj su izabrani novi organi upravljanja opštinom:

predsednik: Stojan Knežević
Izvršni odbor: Stojan Knežević, Jasna Grbić, Ilonka Terek, Vladimir Knežević i Eva Adler
Nadzorni odbor: Ivan Knežević, Jana Knežević i Ćurčić Erna
E-mail: jokikinda@gmail.com.

Problemi

Opština nema svoje prostorije. U momentu revitalizacije, 2003. godine, imala je prostorije u zakupu u centru grada. Nakon izvesnog vremena, preseljena je u neuslovne prostorije, a izgubila je i telefonski broj. Danas pokušavamo da dobijemo prostor na korišćenje od lokalne samouprave, ali ga je malo raspoloživog i razgovori su u toku.

Šta želimo?

Želimo da radimo na revitalizaciji kulturnog i društvenog potencijala Jevrejske opštine Kikinda, edukaciji, kulturnim projekatima, uspostavljanju saradnje sa ostalim opštinama koje su osnivači Saveza i tako zauzmemo zapaženo mesto u Savezu jevrejskih opština Srbije. Svesni smo da je to moguće samo radom, entuzijazmom i razvijanjem potencijala članova.